f a n t a s t i c o n

Verhalen en meer van Christian Deterink

+menu-


  • Boekrecensie ‘Erebus’, Michael Palin

    Posted on by admin

    Dit boek trok natuurlijk mijn aandacht omdat ik eerder een hele goede roman gelezen heb waarin de noodlottige zoektocht van kapitein Franklin naar de noordwestpassage (in zijn schip de ‘Erebus’) centraal stond. Ik heb het dan natuurlijk over ‘The Terror‘ van Dan Simmons.

    Dit boek van Michael Palin is vooral een navertelling van het roerige bestaan van dit schip, dat werd gebouwd als oorlogsschip in de nadagen van de Napoleontische oorlogen, maar daarna met name werd gebruikt als schip voor ontdekkingsreizigers: eerst een memorabele en succesvolle reis richting Antarctica en de Zuidpool en daarna, zoals gesteld, de op rampspoed uitdraaiende zoektocht in het Canada rond de poolcirkel naar de vermeende noord-westpassage (we spreken over een tijd waarin het Panama-kanaal nog niet bestond en zo’n verbinding heel handig zou zijn geweest, en die misschien in deze tijd als gevolg van de opwarming van de aarde en de zeeën wel eens alsnog een feit zou kunnen worden).

    Michael Palin vertelt hierover op smakelijke wijze, met dezelfde soort meta-uitstapjes als bijvoorbeeld Frank Westerman (hij schrijft met andere woorden ook over het schrijven van dit boek). Het best op dreef is hij als hij vertelt over de Antarctica-reizen, waarbij hij regelmatig put uit bijvoorbeeld historische dagboekfragmenten en brieven. Van de Noordwest-reis kan hij eigenlijk alleen vertellen over de zoektocht als de Erebus en Terror al van de aardbodem lijken verdwenen, maar hiermee laat hij de ongetwijfeld ijzingwekkende doosstrijd van bevelhebber Franklin en zijn mannen in het midden en onbesproken; iets waar Simmons in zijn speculatieve roman natuurlijk zeer uitgebreid over vertelde.

    In totaal was dit een heel interessant en genietbaar boek voor iedereen die van een goed stukje geschiedschrijving houdt.


  • Nieuw verhaal: ‘Redux’

    Posted on by admin

    Je zou kunnen zeggen dat dit het vierde verhaal is dat ik heb geschreven sinds het uitbreken van het corona-virus. De eerste twee pennenvruchten (‘Ararat‘ en ‘Ararat [II]‘) gaan heel letterlijk over een virusuitbraak, maar het derde (‘Oog om oog, tand om tand‘) was een oud verhaal dat ik eindelijk eens heb afgerond.

    En dan nu dit verhaal, dat ik zou willen plaatsen in de serie verhalen die geïnspireerd is op tv-series, zoals ook ‘Een zekerheidje‘ (Westworld), ‘Een makkelijke keuze‘ (wederom Westworld), ‘De Poolster‘ (Black Mirror) en ‘Hope, Faith & Frank‘ (Fargo) dat zijn.

    Dit verhaal is dan misschien het soort plot dat je ook zou kunnen tegenkomen in de genoemde serie Black Mirror. Om het verhaal te lezen kun je het plaatje aanklikken!


  • Tv-recensie ‘The plot against America’

    Posted on by admin

    Deze HBO-miniserie brengt kortweg min of meer het gelijknamige boek van Philip Roth in beeld, dat ik recent zelf heb gelezen. Hiermee is het verhaal van deze serie misschien niet zo heel verrassend meer, maar ik was nog wel erg benieuwd hoe alles in beeld gebracht werd. En dat is ronduit uitstekend! De sfeer van Amerika in de vroege jaren ’40 is goed getroffen en de hoofdrolspelers zijn overtuigend, waarbij met name John Turturro (Jesus Quintana in The Big Lebowski) als Rabbi Bengelsdorf excelleert.

    De serie is overigens wel meer als een raamvertelling vormgegeven, waarin alles dus minder vanuit het gezichtspunt van alleen maar de jonge Philip wordt verteld, maar óók vanuit het gezichtspunt van zijn vader, moeder, broer Sandy, neef Alvin en tante Evelyn. Hiermee wordt het verhaal heel effectief verteld. En ten slotte zijn er zeker details in de serie anders dan in het boek. Neem bijvoorbeeld de mogelijke rol van Alvin in het neerhalen van Lindbergh’s vliegtuig. Of neem het open einde, dat nog niet vertelt of FDR alsnog in de extra verkiezingen na Lindbergh’s dood de verkiezingen wint…

    Zo is dit al met al een hele fijne miniserie. Eentje, die net als het boek behoorlijk verontrustend is wat betreft de nog steeds relevante boodschap: dat een land met onfris leiderschap al snel behoorlijk kan afglijden! Kijken dus!


  • Boekrecensie ‘Wees onzichtbaar’, Murat Isik

    Posted on by admin

    Ik moet toegeven dat ik aanvankelijk wat sceptisch was over dit boek, dat wel heel erg veel in de prijzen is gevallen en -in tegenstelling tot de titel zou ik bijna zeggen- wel heel erg zichtbaar was overal. Mijn natuurlijke reactie is dan al snel om me te onttrekken aan zo’n soort hype, want dan kan het bijna niet wat zijn…

    Maar bij ‘Wees onzichtbaar‘ is het goed dat ik dat niet gedaan heb en toch ben gaan lezen! Want dit is echt een fan-tas-tisch boek!

    Het is een zeer geslaagd coming-of-age verhaal over Metin, een in de Bijlmer opgroeiende jongen van Turkse origine. Zijn gezin gaat gebukt onder een tirannieke vader en Metin wordt op zijn middelbare school ook nog eens gepest. Murat Isik beschrijft dit allemaal prachtig: heel treffend, in mooie vloeiende zinnen en een fijne onpretentieuze stijl en met heel sterke beelden en associaties die hij oproept. Zelfs een voetbalwedstrijdje tussen jongens van verschillende flats weet hij hiermee interessant te maken, bijvoorbeeld als hij een boogbal beschrijft die hoog in de lucht zich als een roofvogel stort op haar doel.

    Maar vooral is Isik de absolute meester over zijn onderwerp: heel precies legt hij bloot waarom Metin’s vader zich zo gedraagt en hoe dit gedrag zich ontwikkelt. En met een heel fijn pennetje kenschetst hij hoe de probleemwijk Bijlmer steeds verder afglijdt, waarbij hij heel treffende personages gebruikt, zoals de school-bully Dino en de vastgeroeste activist ‘meneer Rolf’.

    Hiermee is dit een ijzersterk boek: wat mij betreft een instant-klassieker en ook een boek die ik op Hebban meteen toelaat in mijn rijtje ‘favorieten’.


  • Tv-recensie ‘Chernobyl’

    Posted on by admin

    De kernramp in Tsjernobyl in 1986 was één van de grootste rampen in de moderne geschiedenis. Gorbatsjov zei er later over dat deze ramp misschien wel het laatste beslissende zetje was die de Sovjet-Unie uiteindelijk deed omvallen.

    Dit boeiende weetje wordt getoond in de laatste aflevering van deze serie, die heel getrouw het verloop van de ramp verbeeldt. Hoofdpersoon is de academicus Valery Legasov, die na de ramp een taak krijgt als wetenschappelijk adviseur bij het puinruimen. Hij vindt medestanders in de apparatsjik Boris Sjtsjerbina en collega kernfysicus Oelana Chomjoek.

    Maar de serie is deels ook een raamvertelling die duidelijk tot doel heeft alle aspecten van de ramp te laten zien. En om die reden wordt bijvoorbeeld ook de moedige vrouw van een brandweerman, die de stralingsziekte opdoet en enkele dagen later overlijdt, gevolgd. Alsmede een bleue jongen die op pad wordt gestuurd om met een team alle besmette dieren in de omgeving op te ruimen.

    Alles leidt tot een spannende apotheose, met de rechtszaak tegen de daders waarin uiteindelijk de ware toedracht van de ramp worden getoond: een combinatie van technisch maar vooral ook heel erg menselijk falen.

    Hiermee is dit een zeer boeiende en ook beklemmende serie met een fascinerend onderwerp. Wel een beetje gek dat al die Russen duidelijk cockney-Engels spreken (tja, dit is een op en top Britse serie), maar voor de rest is dit gewoon een top-serie!

     


  • Boekrecensie ‘De nazi en de kapper’, Edgar Hilsenrath

    Posted on by admin

    In de kern is dit een boek over de holocaust waarin een bijzonder idee centraal staat: namelijk dat de SS-er Max Schulz zich na de oorlog voordoet als zijn dode voormalige Joodse jeugdvriend Itzig Finkelstein en zo berechtiging als oorlogsmisdadiger weet te ontlopen.

    Maar al vanaf de eerste pagina’s blijkt dat dit óók een boek is met een heel bijzondere, kenmerkende schrijfstijl. Max schrijft over zichzelf op een bizarre manier: vol vreemde observaties, rare herhalingen, en steevast over zichzelf in de derde persoon pratend als ‘de massamoordenaar met de kikkerkogen’. Daar komt bij dat hij nogal een onbetrouwbare verteller blijkt. Een herinnering dat hij als zuigeling werd verkracht lijkt uit zijn duim gezogen, maar ja: iedereen zei ook altijd al dat Max een mankement in zijn bovenkamer heeft!

    Die vertelstijl wordt het hele boek volgehouden; bijvoorbeeld in een bizarre passage over hoe Max een winter lang onderduikt bij een oud Pools vrouwtje (‘de Heks in de Keuterij’) en hoe hij daarna samenhokt met ene ‘Vrouw Holle’. Later in het boek lezen we er dan over hoe Max de massamoordenaar zich heruitvindt als Itzig /Itzik en daarna emigreert naar Israel en zich hier zelfs ontpopt als fanatiek zionist. Tot hij uiteindelijk toch de waarheid wil vertellen, maar niemand hem gelooft….

    Hiermee is dit een nogal buitenissig boek dat de nogal duistere materie verlicht door bij vlagen heel absurdistisch of zelfs hilarisch te worden. Maar het is ook een boek waarin de hoofdpersoon zelf nogal vlak blijft: wat denkt en voelt hij nu echt? Doordat je dit niet weet, leef je eigenlijk geen moment mee met je hoofdpersoon òf bouw je ook niet echt antipathie tegen hem op. Of hij nu als SS’er honderdduizenden vermoordt of fanatiek zionist is, of kapper bij wijze van spreken, want dat is zijn vak; hij doet eigenlijk steeds maar wat. Misschien is dit wel een diepere boodschap van Hilsenrath: dat uiteindelijk bij alle verschrikkingen in WOII het uiteindelijk alleen maar gaat om de kale feiten en dat enige verdere duiding daarvan bij voorbaat zinloos is. Het kan zijn, maar het zorgde er wel voor dat ik met een onvoldaan gevoel dit boek uiteindelijk dichtsloeg.


  • Tv-recensie ‘Westworld’, seizoen 3

    Posted on by admin

    Van deze tv-serie is nogal eens gezegd dat het de volgende grote klapper moest worden van het Amerikaanse betaalkanaal HBO na mega-hit ‘Game of Thrones‘. Maar dat is toch niet helemaal uitgekomen. Natuurlijk: er is veel wat deze serie fascinerend maakt: het concept van de androïden uit een themapark die steeds meer in opstand komen tegen hun makers, maar ook bijvoorbeeld de intrigerende verhaallijnen en de fantastische futuristische vormgeving van dit alles. Waarbij ook prachtige omgevingen zijn gebruikt, deels zelfs bestaand. Zo staat in dit seizoen voor het hoofdkantoor van Delos (het bedrijf dat onder meer themapark ‘Westworld’ runt) het prachtige ‘Ciudad de las Artes y las Ciencias‘ in Valencia model.

    Maar tegelijkertijd gaat seizoen 3 gebukt onder hetzelfde probleem als het vorige seizoen en dat is dat de makers Jonathan Nolan en Lisa Joy het plot te over-gecompliceerd hebben gemaakt. Gelukkig hebben we in seizoen 3 iets minder te maken met de sprongen in tijd die met name seizoen 2 bijna onbegrijpelijk maakten, maar nog steeds vind ik dat de makers te gemaakt hebben geprobeerd een heel geraffineerd plot vol slimmigheidjes in elkaar te timmeren. En dat … tja, is gewoon toch niet zo goed gelukt.

    In dit seizoen staat de wraakoefening van de uit Westworld ontsnapte Dolores tegen de mensheid centraal en dat is op zich natuurlijk boeiend. Ook het nieuwe karakter Caleb (gespeeld door Aaron Paul: Jesse uit Breaking Bad) is interessant, net als dat blijkt dat in futuristisch Neo Los Angeles ook mensen net zo goed zijn geknecht, nu middels een superieure AI die Rehoboam heet. Maar waarom gaat bijvoorbeeld Maeve voor badguy Serac werken en zelfs Dolores bevechten? En wat is eigenlijk de progressie dit seizoen van andere personages als Bernard Lowe en William?

    Hiermee kun je dit seizoen (ook maar bestaande uit 8 episodes in plaats van de reguliere 10, het lijkt GoT wel!) niet echt heel bevredigend noemen. Maar tegelijkertijd is er voldoende over om van te genieten en blijft deze serie gewoon fascineren; zeker voldoende om ook seizoen 4 te gaan kijken!


  • Tv-recensie ‘Tiger King’

    Posted on by admin

    Deze serie was de laatste tijd nogal een hype op Netflix. Het is een documentaire die min of meer gaat over ene Joe Exotic: de zeer kleurrijke (al is het maar met die geblondeerde mat van hem) eigenaar van een privé-dierentuin met honderden tijgers.

    We krijgen een inkijkje in een krankzinnig bijna surrealistisch wereldje met een bonte stoet aan bizarre personages, waarin alles uiteindelijk draait om een vete tussen Joe en zelfbenoemd dierenactiviste Carole Baskin. Deze vrouw heeft al dan niet haar eigen man om zijn geld vermoord en gevoerd aan haar eigen tijgers. En we zijn getuige van de uiteindelijke onoverkomelijke val van de nogal ijdele en grofgebekte Joe, als hij schuldig wordt bevonden aan een karrevracht aanklachten, waaronder nota bene het beramen van een moordaanslag op genoemde Carole.

    Ja, deze serie is zeer onderhoudend en uiteindelijk ook goed vermaak. Inclusief de laatste episode waarin Joel McHale nog even enkele hoofdrolspelers interviewt. Maar was de serie ook zo’n succes geworden als die niet net midden in corona-tijd gelanceerd was? Dat vraag ik me wel af…


  • Boekrecensie ‘Tijl’, Daniel Kehlmann

    Posted on by admin

    Dit is een boek over de historische personage Tijl Uilenspiegel. Auteur Kehlmann (wiens ‘Roem‘ en ‘F‘ ik respectievelijk heel goed en goed vond) plaatst dit personage midden in de Dertigjarige oorlog (1618-1848), een periode waar ik eigenlijk nog maar weinig over wist.

    En dat is vreemd, want de Dertigjarige oorlog was één van de meest destructieve Europese oorlogen ooit en zeer bepalend voor de Europese machtsverhoudingen. Deze oorlog zorgde ook voor de omstandigheden waarin Nederland succesvol een Europese mogendheid kon worden.

    Als we het toch even over de geschiedenis hebben: er wordt door historici zelfs vaak een duidelijke link gelegd tussen de Dertigjarige oorlog en de grote Europese oorlog van drie eeuwen later. We hebben het dan over WOI en WOII, durend van 1914-1945, die samen soms zelfs de Tweede Dertigjarige oorlog genoemd gezien de grote gelijkenis. Maar net zo goed kun je de eerste Dertigjarige oorlog de allereerste wereldoorlog noemen: er was immers een groot aantal strijdende partijen èn de oorlog bleef niet beperkt tot alleen het continent Europa (zo bestreden Holland en Portugal elkaar in Zuid-Amerika). Als je hierbij meeneemt dat ook de Napoleontische oorlogen zich in alles kwalificeren als wereldoorlog, hebben we dus goed beschouwd misschien wel al vier wereldoorlogen achter de rug! Maar nu draaf ik misschien een beetje door…

    Terug naar dit boek. Dit is geenszins een eenduidig verhaal over Tijl’s leven, maar veel meer een raamvertelling waarin slechts drie van de acht hoofdstukken rechtstreeks over Tijl gaan. Andere verhalen gaan onder meer over de ‘Winterkoningin’ (de historische personage Elizabeth Stuart, die een winter lang koningin van Bohemen was) en de eveneens historische personages Kircher, Olearius en Tesimond. Kehlmann maakt van hen allemaal tragikomische personages met vele tekortkomingen en een beperkte grip op de realiteit.

    Dit leidt tot een heel onnavolgbaar boek, vol wonderlijke wendingen en surrealistische passages. Maar óók een kostelijk en verrukkelijk boek, want Kehlmann’s vertelkunsten zijn groot: al meteen vanaf het eerste hoofdstuk, waarin de legendarische nar Tijl Uilenspiegel de bewoners van een stadje volledig om zijn vinger windt met zijn kunsten en er heel vilein voor zorgt dat iedereen slaags met elkaar raakt.

    Geweldig boek al met al!