Verhalen en meer van Christian Deterink

+menu-


Boekrecensie ‘Tijl’, Daniel Kehlmann

Dit is een boek over de historische personage Tijl Uilenspiegel. Auteur Kehlmann (wiens ‘Roem‘ en ‘F‘ ik respectievelijk heel goed en goed vond) plaatst dit personage midden in de Dertigjarige oorlog (1618-1848), een periode waar ik eigenlijk nog maar weinig over wist.

En dat is vreemd, want de Dertigjarige oorlog was één van de meest destructieve Europese oorlogen ooit en zeer bepalend voor de Europese machtsverhoudingen. Deze oorlog zorgde ook voor de omstandigheden waarin Nederland succesvol een Europese mogendheid kon worden.

Als we het toch even over de geschiedenis hebben: er wordt door historici zelfs vaak een duidelijke link gelegd tussen de Dertigjarige oorlog en de grote Europese oorlog van drie eeuwen later. We hebben het dan over WOI en WOII, durend van 1914-1945, die samen soms zelfs de Tweede Dertigjarige oorlog genoemd gezien de grote gelijkenis. Maar net zo goed kun je de eerste Dertigjarige oorlog de allereerste wereldoorlog noemen: er was immers een groot aantal strijdende partijen èn de oorlog bleef niet beperkt tot alleen het continent Europa (zo bestreden Holland en Portugal elkaar in Zuid-Amerika). Als je hierbij meeneemt dat ook de Napoleontische oorlogen zich in alles kwalificeren als wereldoorlog, hebben we dus goed beschouwd misschien wel al vier wereldoorlogen achter de rug! Maar nu draaf ik misschien een beetje door…

Terug naar dit boek. Dit is geenszins een eenduidig verhaal over Tijl’s leven, maar veel meer een raamvertelling waarin slechts drie van de acht hoofdstukken rechtstreeks over Tijl gaan. Andere verhalen gaan onder meer over de ‘Winterkoningin’ (de historische personage Elizabeth Stuart, die een winter lang koningin van Bohemen was) en de eveneens historische personages Kircher, Olearius en Tesimond. Kehlmann maakt van hen allemaal tragikomische personages met vele tekortkomingen en een beperkte grip op de realiteit.

Dit leidt tot een heel onnavolgbaar boek, vol wonderlijke wendingen en surrealistische passages. Maar óók een kostelijk en verrukkelijk boek, want Kehlmann’s vertelkunsten zijn groot: al meteen vanaf het eerste hoofdstuk, waarin de legendarische nar Tijl Uilenspiegel de bewoners van een stadje volledig om zijn vinger windt met zijn kunsten en er heel vilein voor zorgt dat iedereen slaags met elkaar raakt.

Geweldig boek al met al!

Comments are closed.