Verhalen en meer van Christian Deterink

+menu-


  • Category Archives Alle boekrecensies
  • Boekrecensie ‘The Fall of Hyperion’, Dan Simmons

    Na recent al ‘Hyperion‘ te hebben herlezen (deze keer in het Engels), moest ik me natuurlijk ook nog wagen aan dit boek, dat het naadloze vervolg en de afronding vormt van het verhaal. Alle zeven de pelgrims confronteren eindelijk op hun eigen manier The Shrike en intussen is een interstellaire oorlog uitgebarsten die het einde van de mensheid kan betekenen. De ‘CEO’ van de Hegemonie der Mensen, Meina Gladstone, moet als de Lincoln of Churchill van haar tijd enkele zeer drastische besluiten nemen. En een nieuwe cybride van de vroeggestorven 20e eeuwse dichter John Keats vormt de essentiële schakel tussen Gladstone en de pelgrims. Deze Keats moet op de (ontvoerde!) ‘oude aarde’ zijn gruwelijke ziekbed en dood herbeleven en hij verandert hiermee echt weer in de grote poëet die hij ooit was…

    Al met al is dit wederom sciencefiction van de hoogste plank. Op heel veel vlakken is dit echt grootse sf: door de immense schaal en complexiteit van die toekomstwereld, door het volle en rijke plot en natuurlijk ook door al die associaties en verwijzingen naar de literaire helden van Simmons zelf. Hiermee is dit boek een enorme prestatie te noemen van een schrijver op de toppen van zijn kunnen.

    Het was een genot dit boek weer gelezen te hebben; misschien ga ik me ook nog wel aan herlezing van de tweede cyclus (Endymion) van dit epos wagen!


  • Boekrecensie ‘Hyperion’, Dan Simmons (onvertaalde versie)

    Ik heb nooit nagelaten dit boek uitvoerig te prijzen als één van mijn absolute favorieten. En daarom wilde ik het ook graag eens opnieuw lezen, en dan wel in de Engelstalige versie.

    Ook dat blijkt al snel een genot te zijn, want oh, wat is dit een fantastisch boek! In de kern is het een raamvertelling waarin zes verhalen verteld worden van de in totaal zeven pelgrims die afreizen naar de Tijdtombes op de afgelegen planeet Hyperion, het oord waar god/monster The Shrike rond waart. En al die verhaaltjes zijn kostelijk en passen ook nog eens heel mooi in elkaar in het enorm grootschalige en complexe toekomstbeeld dat Simmons heeft geschetst van de 28e eeuw.

    Bijzonder blijft ook nog steeds Simmons’ ode aan zijn eigen literaire helden. De gekozen vorm is bijvoorbeeld een variatie op ‘The Canterbury Tales’ van Chaucer. Maar vooral de dichter Keats speelt een centrale rol, zelfs letterlijk. Dat Simmons hierin misschien wel een beetje doordraaft doet misschien af aan de geloofwaardigheid, maar dat neem je graag voor lief in het kostelijke verhaal dat Simmons vertelt.

    Conclusie: ook bij herlezing kan ik niet anders dan opnieuw de loftrompet te steken over deze absolute klassieker!


  • Boekrecensie ‘De laatste ontsnapping’, Jan van Mersbergen

    Op zich lijkt dit boek qua verhaal genoeg interessants te herbergen; een naamloze jonge vader vertelt over Deedee, het vriendje van zijn zoon Ruben, maar vooral over diens vader Ivan, een immigrant vanuit de Balkan, die lange tijd uit zicht was.

    De vertelwijze vind ik evenwel te weerbarstig, want je krijgt als lezer maar heel zijdelings en mondjesmaat zicht op waar dit verhaal echt om lijkt te draaien; de dramatische geschiedenis rondom Ivan en zijn broertje, uit de tijd voor hij in Nederland kwam.

    Intussen gaat het vooral veel over hoe de hoofdpersoon Ivan tegenkomt in het kroegleven in ‘De Delta’ of bij de karate-les van de voornoemde zoons. Dat schiet allemaal niet op, net als dat Van Mersbergen verzuimt om dialogen in aanhalingstekens te zetten; je hoeft het de lezer toch ook niet te makkelijk te maken, toch?

    Nee, ik was niet echt enthousiast over dit boek. En ben er ook niet in geslaagd het helemaal uit te lezen…


  • Boekrecensie ‘Sapiens’, Yuval Noah Harari

    Bij dit boek is de vergelijking snel gemaakt met Stephen Hawking’s ‘Een korte geschiedenis van de tijd‘, waarin die op populair-wetenschappelijke wijze de natuurkunde beschreef (als ik het zo kort mag samenvatten). In dit boek doet Harari hetzelfde met het verschijnsel ‘de mens’. En daarbij heeft hij voldoende interessants te melden in een bovendien zeer leesbare stijl…

    Chronologisch vertelt hij hoe de Sapiens oprees van een vrij onbeduidende soort tot verreweg de belangrijkste soort op aarde. Hoe dit kon? Harari meent dat het vooral te maken heeft met het vermogen van de mens om te denken in ‘ingebeelde ordes’, imaginaire concepten dus. Dit stelde Sapiens in staat om in steeds grotere verbanden samen te werken, op grond van gedeelde ideologieën (dit kan een religie zijn, maar net zo goed het communisme of het kapitalisme). Harari is over die gedeelde ideologieën vaak nogal kritisch; over het kapitalisme stelt hij dat het eigenlijk een heel rare gedachte is om ervan uit te gaan dat alles altijd moet groeien. Eigenlijk is alleen het boeddhisme een gedachtegoed waar Harari enigzins positief over is.

    Er zitten tal van interessante observaties in Harari’s boek. Maar in zijn verhaal, dat in een ‘big history’-stijl de traditionele disciplines als de natuurkunde en biologie aan elkaar verbindt, vertelt hij ook wel over heel veel dingen die ik al wel wist. Die passages, waarin Harari algemeen bekend geachte kennis nog eens sappig hervertelt,  zijn het minst interessant. Maar door de tal van eigenzinnige verfrissende inzichten blijft het boek tot het eind toch boeiend.


  • Boekrecensie ‘Het hout’, Jeroen Brouwers

    Dit bijzonder grimmige boek heeft als hoofdpersoon Bonaventura, broeder in een Franciscaner klooster c.q. jongenspensionaat, ergens diep in Limburg. Hij is hier wel een beetje een buitenbeentje, vooral omdat hij eigenlijk nooit een monnik had willen worden, maar er halfslachtig maar een beetje ingerold, of misschien wel ‘ingerommeld’ is; mede als gevolg van zijn slappe karakter. Maar ook is hij een buitenbeentje omdat hij als één van de weinige kloosterlingen zijn ‘sexuele’ frustraties niet botviert op de kostschool-jongens en die jongens ook niet voortdurend kleineert en tiranniseert.

    Voorgaande verklaart waarom ik het meteen al had over een grimmig boek, want ja: het beeld dat Brouwers schept van dit klooster is bepaald niet mals. Dat zal grotendeels terecht zijn, vrees ik, maar ergens voelt het ook aan als een iets te vileine afrekening; Brouwers heeft immers zelf als kind op een dergelijk jongenspensionaat gezeten, las ik ergens. Maar hoe dan ook: het relaas over de vele onvoorstelbare misstanden die zich hier in dit klooster achter gesloten deuren afspelen is indringend genoeg!

    Alles wordt bovendien nog eens vele malen erger als het klooster een nieuw Duits schoolhoofd krijgt, een brute tiran die er met zijn tuchtigingswapen (een houten plank; dit verklaart de titel ‘Het hout’) er een waar schrikbewind op nahoudt. Een belangrijke verhaallijn in het boek is als deze ‘Mansoeweetoes’, die door Bonaventura de ‘ever’ (het everzwijn) wordt genoemd, zich weer eens misdraagt tegenover één van zijn leerlingen en dit vervolgens volledig ontspoort.

    De belangrijkste verhaallijn is evenwel dat we meemaken hoe Bonaventura (eigenlijk Eldert geheten) zich, met de hulp van zijn vriendin Patricia, met wie hij enkele keren heimelijk afspreekt buiten het klooster, eindelijk weet los te rukken uit de beklemming van het deprimerende kloosterleven. Zo krijgt het boek in ieder geval nog iets van een happy end…

    De voornoemde Tricia neemt ook bepaald geen blad voor de mond; als ze Eldert inwrijft dat hij deel uitmaakt van het probleem: “Die paar misbruiken wel op een schandelijke manier hun macht over die ventjes en jij houdt net als de hele bende je mond erover dicht, want de macht van zo’n opperjurk strekt zich uit over de hele kwezelgemeenschap die uit schijtlaarzen en laffe apen bestaat. Jij bent medeplichtig.”  Deze ook nog steeds actuele boodschap is denk ik meteen de kern van dit boek.

    Brouwers schrijft in een bijzondere stijl die vol zit met originele en krachtige metaforen en bijzondere woordkeuzes. Hele en halve zinnen duikelen over elkaar heen, net als allerlei gedachtesprongen en beelden. Hiermee krijg je de indruk alsof Brouwers vele passages koortsachtig en in een zeer hoog tempo op papier heeft gezet in een soort ‘stream of consciousness’-stijl. Hoe bijzonder deze stijl ook is, denk ik dat deze voor veel lezers daarom niet altijd even makkelijk is.

    Afsluitend moet je concluderen dat dit is een zeer indringend en grimmig boek, waarin Brouwers op zijn hoogst misschien soms wel wat al al te venijnig afrekent met alle misstanden in de Katholieke kerk en zijn eigen verleden. Samen met de bijzondere schrijfstijl leidt dit tot een zonder meer opmerkelijk en markant boek.


  • Recensie ‘Tsjaikovskistraat 40’, Pieter Waterdrinker

    Deze schrijver ving mijn aandacht omdat hij in een aflevering van Zomergasten zat. Diens laatste boek kreeg ook nog eens zeer lovende recensies.

    En dat is terecht, moet ik constateren nu ik het boek zelf gelezen heb. Vanaf de eerste tot de laatste pagina blijft dit boek zonder meer boeien. Door de materie (Rusland heb ik altijd erg interessant gevonden), maar ook door de vaak kostelijke schrijfstijl van Waterdrinker.

    Het boek is van alles tegelijk. Allereerst natuurlijk een relaas over de 100 jaar geschiedenis van Rusland na het revolutiejaar 1917, maar tegelijkertijd is het een boek óver dit boek en vertelt Waterdrinker volop over zichzelf en hoe dit boek tot stand kwam, in een soort meta-stijl dus, die we kennen van bijvoorbeeld Frank WestermanGeert Mak of Laurent Binet. Bij dit laatste blijft bij mij steeds de vraag overeind: wat is fictie en wat is echt? en ik denk dat Waterdrinker dat bewust gedaan heeft (daarom staat er misschien ook wel zowel ‘Roman’ als ‘Autobiografische vertelling’ op de voorkaft!).

    Waterdrinker doet zijn relaas in een bijna nonchalante stijl, vooral omdat hij alles door elkaar heen vertelt; de ene alinea bijvoorbeeld over de kat van zijn vrouw en de alinea later weer over de eerste dagen van Lenin. Dat stoort echter geen moment, want Waterdrinker heeft meer dan voldoende interessants te vertellen. Hij kenschetst het Rusland zoals hij dat kent in detail, in overvolle en vaak ellenlange zinnen die uitpuilen van de informatie. En hij laat niet na hier een daar wat van zijn politieke gedachtegoed te laten zien. Zoals de kern van zijn betoog: dat de geschiedenis zich niet herhaalt, maar wel rijmt…

    Wat hij zelf meegemaakt heeft is daarbij wel soms zo onwaarschijnlijk, dat je je wel afvraagt of hij dat echt ooit zelf meegemaakt heeft. Maar ook dat slik je voor zoete koek, ook omdat het boek hiermee bij tijd en wijle zeer geestig wordt.

    Hiermee is dit alles overziend een zeer interessant en boeiend boek dat ik in korte tijd heb uitgelezen. Kostelijk!


  • Boekrecensie ‘De afvallige’, Jan van Aken

    Ik zit tegenwoordig wat meer in de historische boeken en daarom vond ik ook dat ik maar eens iets moest lezen van een Nederlandse specialist op dit gebied, Jan van Aken. Zijn boek ‘De afvallige’ pronkt met een mooie schildering van Carel Willink op de voorkaft. Dat belooft alvast veel goeds! Een boek spelend in de nadagen van het Romeinse Rijk, ook dat klinkt veelbelovend.

    Het boek gelezen hebbend, moet ik evenwel concluderen dat de verwachtingen niet uit komen. Van Aken had naar mijn idee twee richtingen op kunnen gaan: er een literaire boek van maken of juist een lekker ‘leesboek’. Zijn pennevrucht is echter geen van beide: het boek heeft veel te weinig inhoud om als literair door te gaan en ook kan niet bepaald worden gesteld dat het boek smeuiig en makkelijk leesbaar is.

    Blijkbaar was toch dat laatste met name het doel van Van Aken, want hij propt het boek vol met sappig bedoelde verwikkelingen, overigens vooral heel veel gereis door hoofdpersoon Swintharik en de vele personages om hem heen.

    Maar waar het mis gaat is de vooral vertelstijl: die komt heel vaak wat onbeholpen over, zelfs in die mate dat ik me steeds afvroeg: waarom schrijft hij dat niet anders? Maar ook is zijn stijl vaak belegen, soms merkwaardig plechtstatig en dan weer overdreven pathetisch. Van Aken gebruikt ook talloze oubollige woorden en dat is nogal merkwaardig. Natuurlijk: zijn verhaal speelt in de vierde eeuw, maar waarom woorden gebruiken die misschien enkele eeuwen geleden in Nederland in zwang waren? Dat slaat als een tang op een varken.

    Die matige vertelstijl zit het boek danig in de weg. Daarbij komt dat het verhaal ook niet echt boeit. Er wordt voldoende beschreven, maar het blijft allemaal heel vaak nogal vlak. De vele onlogisch ogende sprongen in de tijd sleuren je eerder uit dan in het verhaal. En ook de soms nogal onwaarschijnlijke gebeurtenissen overtuigen niet, net als de soms nogal kolderieke scenes, alsof Van Aken zelf soms verlichting zocht in zijn verder toch echt serieus bedoelde vertelling.

    Een coherent plot lijkt er verder intussen in het geheel niet te zijn. Nee; alles is blijkbaar opgehangen aan die ene vraag: wie de (vanuit de optiek van de vroege Christenen) ‘afvallige’ keizer Julianus vermoord heeft; is het echt Swintharik? En Van Aken laat de lezer tot het einde wachten om daar meer over te weten te komen… Maar daar aangekomen was mijn aandacht al volledig weggesijpeld.

    Nee, dit is in totaal een matige leeservaring. Van Aken zou eens een boek van Ken Follett moeten lezen; die heeft het genre waarin Van Aken blijkbaar ook in wil schrijven, veel beter in de vingers.


  • Boekrecensie ‘Het Noordwater’, Ian McGuire

    Dit is het tweede boek dat ik -deels- tijdens mijn zomervakantie las en -ja!- het is nog veel beter dan het ook al erg fijne boek ‘Pilaren van de aarde‘ van Follett. Waar Follett je een uitstekende leeservaring biedt met gewoon een erg puike historische thriller, doet dit boek van de voor mij nog onbekende McGuire echter meer: het grijpt je echt bij de strot.

    Vanaf het begin is duidelijk dat je een bijzonder boek aan het lezen bent. McGuire schetst de grimmige wereld van de walviswaarders (we spreken ergens in de 19e eeuw) en doet dat met ongelooflijk veel zintuiglijke beschrijvingen: hoe iets eruit ziet, klinkt, maar vooral: ruikt! Waar heb ik toch ook alweer gelezen dat het zintuig reuk het meest direct met je emoties is verbonden? Hoe dan ook, McGuire lijkt dit ook te beseffen, want mijn hemel; wat vertelt hij veel over allerlei geurtjes, vaak zeer onwelriekend!

    Het plot ‘stinkt’ ook al; want we lezen over hoe een volstrekt gewetenloos monster, ene Drax, voordat hij aanmonstert op de walvisvaarder Volunteer als harpoenier, nog even een jongen gruwelijk vermoordt. Maar ook eenmaal aan boord zal hij zich op gruwelijke wijze vergrijpen aan één van de scheepsjongens.

    We ervaren dit allemaal vanuit de ogen van Patrick Sumner, een getroebleerde persoon, die aanmonstert als scheepsarts, maar totaal onvoorbereid is op de ontberingen van de reis naar het ‘Noordwater’. En zo ontvouwt zich een duister en verontrustend verhaal als enerzijds de moordenaar die aan boord is moet worden ontmaskerd en anderzijds de kapitein de geheime taak heeft in het kader van een verzekeringsfraude zijn schip te laten vergaan. De verschrikkingen die Sumner moet doorstaan zijn hierdoor bij tijd en wijlen verbijsterend.

    Zo is dit een niet heel makkelijk leesbaar, maar wel fascinerend en uiteindelijk prachtig boek dat uiteindelijk gaat over alle facetten van de moraliteit… Lezen!


  • Boekrecensie ‘Pilaren van de aarde’, Ken Follett

    Posted on by admin

    Dit is een heel populair boek van de voormalige spionagethriller-schrijver Follett. Het is volgens mij ook het eerste boek waarin hij zijn oeuvre opnieuw uitvond en meeslepende historische romans ging schrijven. Diens latere ‘Val der titanen‘ dat ik zelf eerder las, is in dat zelfde genre geschreven en lijkt dus ook heel erg op dit boek.

    Beide boeken kenmerken zich door de vele verwikkelingen rondom zeker een handvol hoofdpersonages, wiens levenspaden elkaar zeer regelmatig kruisen. De verhalen hebben veel vaart en zijn in een makkelijk, zeer leesbaar proza geschreven dat wars is van enige literaire pretentie. Dat blijkt er bijvoorbeeld wel uit dat Follett niet terug deinst voor clichés, bijvoorbeeld door te schrijven dat de maag van een personage knort als die etensgeuren ruikt.

    Dit boek speelt intussen in de vroege middeleeuwen en centraal hierin staat de bouw van een kathedraal in het (fictieve) stadje Kingsbridge. We volgen de bouwer Tom Builder, die aanvankelijk moeite heeft met zijn gezin zijn hoofd boven water te houden, maar er uiteindelijk (bijna) in slaagt zijn droom te verwezenlijken: hij mag de bouw van de kathedraal leiden. Ook volgen we de ambitieuze prior van het klooster van Kingsbridge, de wrokkige en wrede William Hamsleigh, die graaf wil worden, Aliena, een zelfbewuste dochter van een graaf en ten slotte Jack Jackson, de zoon van een mistreel en een vermeende heks.

    Dit alles is mooi ingebed in de historische feiten van het vroegmiddeleeuwse Engeland. Follett heeft daarnaast een mooi rond plot gesmeed dat is uitgesmeerd over circa een halve eeuw waarin uiteindelijk alles mooi samen komt. Dit leidt tot een kostelijk boek dat geen moment verveelt: het is zeer onderhoudend zonder een moment literair te worden. Leuk!

     


  • Boekrecensie ‘Pizarro, conqueror of the Inca’, Stuart Stirling

    Posted on by admin

    Dit geschiedenisboek gaat over de fascinerende verovering van het Inca-rijk door de Spanjaard Francisco Pizarro, begin zestiende eeuw. Zelf heeft me al tijden gefascineerd hoe één man met net aan hondervijftig soldaten erin geslaagd is een heel rijk ten val te brengen. En ook bij lezing van dit boek blijft verbazen hoe onwaarschijnlijk dit was. Want Pizarro deed er al een hele tijd over om überhaupt voorbij de ondoordringbare jungles aan de kust te komen, voor hij op de cordillera’s belandde, de hooglanden van de Andes waar zich de belangrijkste steden bevonden en het hart van de Inca-beschaving.

    Maar door een volledige onderschatting van de zijde van de Inca’s, gecombineerd met een voorafgaande burgeroorlog die het rijk danig had verzwakt èn een misplaatst ontzag voor deze witbebaarde mannen die van overzee kwamen (als incarnaties van de godheid Viracocha), kon het gebeuren dat Pizarro daarna bizar snel de Inca’s op de knieen kreeg. In een extreem baude manoeuvre slaagde Pizarro erin de Inca-keizer Atahualpa in gijzeling te nemen en door vernuftig manoeuvreren, maar vooral door het gebrek aan centraal leiderschap bij de Inca’s, stortte hierna de gehele Inca-beschaving als een kaartenhuis in elkaar.

    Door de materie is het boek zeer interessant en het is ook prima geschreven. Zeker de moeite waard dus!