Maand: januari 2022

Deze verhalenbundel van Joost de Vries (zie eerdere recensies hier, hier, hier en hier) is te karakteriseren als een serie portretten van millennials (of is het Generatie Y ?). Het is daarmee een heel eigentijds boek, vol verschijnselen van deze moderne tijd: social media, Funda, vlogs, Netflix, noem maar op. Dat maakt dit boek op zichzelf al interessant.

Daarbij komt dat Joost de Vries ondanks zijn gewone naam een ongewoon erudiete en literaire schrijver is, een heuse intellectueel; die tal van boeiende en vaak  ironische observaties op je loslaat, vaak ook nog heel ‘meta’, ook.

Maar soms bekruipt je wel het gevoel dat Joost te graag heel slim wil overkomen. En tegelijkertijd moet je zeker geen verhalen verwachten met een duidelijke ronde plot. Het gaat eigenlijk allemaal alle kanten op, waarbij heel veel aandacht vereist is om al die personages, die nauwelijks geïntroduceerd worden, en die ook nog eens in verschillende verhalen terugkomen, uit elkaar te houden. Maar al met al zeker een boeiende verhalenbundel!

In dit boek zijn twaalf interviews gebundeld die Bas Mesters heeft gevoerd met een dwarsdoorsnede van de Nederlandse samenleving over de stand van het land. Nou, die is, als je het eerste interview begint te lezen (met een psychologe), niet best, getuige quotes als: “Nederland is ziek” en “Rutte kan nog wel vrolijk roepen dat we in een gaaf land leven, maar dat is al lang niet meer zo.”

En dit zet de toon voor een boek dat niet meteen vrolijk stemt. Want wie Mesters ook spreekt, of het een econoom, boer, docent, of klimaatactivist is, niemand is erg positief. Wat opvalt is dat iedereen sterk gekant is tegen het neoliberalisme dat de laatste decennia hoogtij vierde, waarin werd gesproken over de BV Nederland, burgers als consument werden benaderd en zorginstellingen moesten ondernemen. Het heeft op alle vlakken geleid tot uitholling van de samenleving en de verscherping van tegenstellingen. Alle geïnterviewden zijn het er verder over eens dat er fundamentele stelselwijzigingen nodig zijn. Waarbij ze vooral een sterke centrale regie wensen.

Interessant is ook zeker de gemaakte constatering dat in Nederland twee centrale waarden verkeerd worden begrepen: onder ‘vrijheid’ wordt alleen nog individuele vrijheid verstaan, en niet meer het veel belangrijker begrip ‘collectieve vrijheid’. En wat betreft ‘gelijkheid’ gaat het tegenwoordig meer over ‘identiteit’, waarin iedereen om erkenning strijdt. Het heeft geleid tot verruwing in het maatschappelijke debat, polarisatie en ook de huidige even vervelende cancel- en Woke-cultuur.

Zo zet dit boek tot nadenken. Ik zou zeggen: dit boek is een onmisbaar cadeau voor onder de kerstboom voor alle nieuwe bewindslieden van Rutte IV. Want zij hebben veel, heel veel werk te doen!

Dit boek is misschien wel het beste te kenschetsen als de Poolse variant van ‘Noem me bij jouw naam‘. Het is dus eveneens kortweg een liefdesgeschiedenis tussen twee jongens.

Hoofdpersoon hierbij is Ludzio, die op een verplicht arbeidskamp Januzj leert kennen. Ze besluiten erna samen te kamperen en één heerlijke zomer kunnen ze bij elkaar zijn, voordat de realiteit roet in het eten gooit. Want Polen gaat gebukt onder een zeer streng communistisch bewind. En al snel blijkt dat Janusj en Ludzio daar heel anders mee omgaan. Het leidt tot een dramatische ontknoping.

Ik vond dit al met al een meeslepend en indrukwekkend boek. Naast de dramatische inhoud viel ook zeker de schrijfstijl op, die heel zintuiglijk en poëtisch is, met volop bloemrijke weelderige beschrijvingen van omgevingen, indrukken, geuren, noem maar op. Soms draaft de schrijver daarin wel een beetje door vind ik, maar dit doet toch niet af aan een heel fijne leeservaring. Ik geef gewoon vijf bollen!