Ja, dit boek lijkt mosterd na de maaltijd, nu de politieke beweging die na dit boek werd opgericht alweer ter ziele (of nou ja: op sterven na dood) is. Maar toch is dit nog steeds een sterke visie op de inrichting van het land. Omtzigt bekijkt alles vanuit een beta-perspectief en is -net als ik- er wars van dat politiek wordt bedreven met modellen.
De absurde situatie (waar we nog steeds in zitten) dat een rekenkundige ondergrens van 0,005 mol/ha/jr als beleid is verheven, is iets wat mij ook pijn aan de ogen doet. Zoals wel vaker ontstaat zoiets ook door het totale onbegrip van politiek en juristen (iets is zwart of wit) van de wereld van de wetenschap (iets is een tint grijs, met alle gradaties van onzekerheden die er altijd zijn).
Maar goed, nu ga ik ver buiten de kaders van dit boek. Want Omtzigt heeft het niet zozeer hier over, maar wel -natuurlijk- veel over de alom bekende toeslagenaffaire; het grote voorbeeld waarin de overheid er niet meer was voor haar eigen burgers. Enkele inzichten die me bij bleven is dat Omtzigt zegt dat alles veel te ingewikkeld geworden is: Iedere burger hoort de wet te kennen? Nou, zelfs een minister kent niet alle wetten op zijn vakgebied in detail! Een ander voorbeeld waar hij diep op ingaat is ons belastingstelsel, dat met al zijn heffingskortingen en toeslagen qua complexiteit zijn gelijke niet kent. En zorgt ook voor heel veel ongelijkheid!
Omtzigt werkt natuurlijk toe naar zijn visie dat er een nieuw sociaal contract nodig is tussen overheid en burger. Waarin de rechtsstaat wordt hersteld (en meer wordt ‘verinnerlijkt’) en de burgers weer kunnen rekenen op bestaanszekerheid. Ook stokpaardjes als het constitutioneel hof en districtenstelsel horen daar bij.
Omtzigt geeft concluderen blijk van een scherpe visie en komt ook met hele concrete voorstellen. Zo moet je misschien wel concluderen dat het toch jammer is dat het nooit wat is geworden met die NSC.